UA-150363673-1 Dr Αν. Μοσχοβάκη, ΘΕΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ: 04_10

Υπεύθυνα δίπλα σας: 28 χρόνια κλινικής εμπειρίας. 21 χρόνια λειτουργίας ιδιωτικού ιατρείου. Ευχαριστώ για τη στήριξή σας.

Search This Blog

Total Pageviews

Στην παρούσα ιστοσελίδα πρόληψης γράφει η ιατρός Ειδική Παθολόγος Αναστασία Μοσχοβάκη. Ο ηλεκτρονικός τόπος του ιατρείου (τηλ. 2106252770) είναι Μπορείτε επίσης να εκτυπώσετε την εφημερίδα δελτίο πρόληψης του ιατρείου σε pdf.



This article is intended for a limited readership of healthcare professionals and practitioners.

Efforts to suppress the spread of the 2009 H1N1influenza strand have been mostly centered on massive vaccination regimes, involving the general population. These practices encouraged by WHO, have however found limited public response. The clinical experience gained from two consecutive winter seasons in the Southern (mainly Australia) and the Northern hemisphere right after the rapid outbreak of 2009, which were expected to favor the worldwide spread of the disease, have so far supported the aforementioned reluctance of the public. Although the publicity gained by the media may be partially blamed for the hasty mass vaccination decision, the lack of accumulated solid scientific knowledge and experience seems to be the main reason why the medical community under the burden of the wide spread fear for possible repercussions, resorted in this solution.

Influenza vaccines are frequently ineffective. At present, this is a major obstacle to an effective practical immunization procedure and one of the reasons why influenza vaccination traditionally is offered only to high-risk populations. Even traditional influenza vaccination policy, that in most developed countries attempts to reduce the mortality of persons over 65 years of age, is under dispute (SIMONSEN AND AL LANCET INFECT DIS. Oct 7(10), 2007, 658-66).

Furthermore, despite the fact that many people have been admitted to ICUS or died of H1N1 all over the world, the proportion of deaths from H1N1 does not differ from this of classic seasonal influenza, as becomes obvious in countries where the winter epidemic stroke has been sufficiently studied (figure 1), and in daily clinical practice. In clinical trials, concerning the profile of seriously ill patients, these in general, had at least one underlying medical problem including asthma, diabetes, heart/lung/ neurologic disease, obesity (mean BMI greater than 30) pregnancy (70-93%), or there was a long interval from onset of symptoms to treatment with antiviral therapy (48 hours, or longer).

Figure 1: Percentage of all deaths classified as influenza and pneumonia, in Australia
WA Registry of Births, Deaths and Marriages, 1 January , 2008 to 23  August 2009 WA ‘Virus Watch’ Report. Accessed December 30, 2009.
As H1N1 risks and immunization benefits have been overestimated, it seems prudent to vaccinate only high risk groups.

Department of Internal Medicine, Athens Medical Center, Greece

• Office: 10 Fragopoulou Str. 14561, Kifissia

• Tel./Fax: +30 210 6252770

• Hospitalization - emergencies: +30 6945575287

• E-mail:


1. SEEMA JAIN ET AL Hospitalized patients with 2009 H1N1 influenza in States April June 2009.NEW ENLAND JOURNAL November 12 2009, 361:1935-1944.

2. Global Alert and Response (GAR)—Pandemic (H1N1) guidance documents, Accessed June 30, 2009.

3. ANAND KUMAR ET AL Critically ill patients with 2009 H1N1 infection in Canada. JAMA 2009; 302(17):1872-1879.

4. GUILLERMO DOMINGUEZ CHERIT ET AL Critically ill patients with 2009 H1N1 infection in Mexico. JAMA 2009;302(17):1880-1887.

5. RYAN ZARYCHANSKI ET AL Correlates of severe disease in patients with 2009 pandemic influenza virus infection. CMAJ February 23, 2010; 182 (3).

6. LONE SIMONSEN ET AL Mortality benefits of influenza vaccination in elderly people: an ongoing controversy. LANCET INFECT DISEASES OCT;7(10):658-66.

7. CARMAN WF ET AL Effects of influenza vaccination of health-care workers on mortality of elderly people in long-term care: a randomized controlled trial. LANCET 2000; 355:93-7.

8. JAMES A. WILDE ET AL Effectiveness of Influenza Vaccine in Health Care Professionals A Randomized Trial. JAMA 1999;281:908-913.

9. ANDREW C HAYWARD ET AL Effectiveness of an influenza vaccine programme for care home staff to prevent death, morbidity, and health service use among residents: cluster randomized controlled trial. BMJ 2006; 333:1241.

10. MANGTANI P ET AL A cohort study of the effectiveness of influenza vaccine in older people performed using the United Kingdom general practice research database. J INF DIS 2004 Jul 1;190(1):1-10.

11. T JEFFERSON ET AL, Efficacy and effectiveness of influenza vaccines in elderly people: a systematic review. LANCET 2005; 366: 1165–74.

12. KRISTIN L. NICHOL ET AL, Effectiveness of Live, Attenuated Intranasal Influenza Virus Vaccine in Healthy Working Adults

A Randomized Controlled Trial. JAMA 1999; 282:137-144.

13. T JEFFERSON ET AL Assessment of the efficacy and effectiveness of influenza vaccines in healthy children: systematic review. LANCET Volume 365, Issue 9461, 26 February 2005-4 March 2005, Pages 773-780.

14. E NEGRI ET AL VACCINE Influenza vaccine in healthy children: a meta-analysis. VACCINE 2005; 23: 2851-2861.

15. TRANG VU ET AL A meta-analysis of effectiveness of influenza vaccine in persons aged 65 years and over living in the community. VACCINE Volume 20, Issues 13-14, 15 March 2002, Pages 1831-1836.

16. DEMICHELI V ET AL Vaccines for preventing influenza in healthy adults. COCHRANE DATABASE SYST REV 2004 ;(3):CD001269.

17. FEDSON DS ET AL Influenzae vaccination in 22 developed countries : an update to 1995. VACCINE 1997 ; 15 (14) 1506-11.

18. CAROLYN BUXTON BRIDGES ET AL Effectiveness and Cost-Benefit of Influenza Vaccination of Healthy Working Adults A Randomized Controlled Trial. JAMA 2000;284:1655-1663.

19. Percentage of all deaths classified as influenza and pneumonia, WA Registry of Births, Deaths and Marriages, 1 January, 2008 to 23 August 2009. Accessed December 30, 2009.

20. 2009 H1N1 Flu,, Accessed April 29, 2010.

21. Εμβόλιο γρίπης πανδημικό εμβόλιο νέας γρίπης και αποτελεσματική πρόληψη σοβαρών επιπλοκών κατά τη μαχόμενη ιατρική πράξη: Μια αμφιλεγόμενη σχέση. Accessed December 15, 2009.



Hiccup is sudden, unintentional contraction of the diaphragm muscle. The diaphragm lies at the base of the lungs and is essential for normal respiration. Phrenic and vagus nerves that control the diaphragm play an important role in its function.

Excessive eating and drinking, as well as consumption of carbonated beverages may irritate the diaphragm and cause hiccups. Also sudden temperature change (i.e. hot – cold showers and hot – cold drinks) and emotional stress have been found to play a role on its onset. Hiccups can also be psychogenic or idiopathic. Some drugs (benzodiazepines, barbiturates, alpha methyldopa, etc.) may cause hiccup.

Though usually a mild self-limited disorder, hiccup may be persistent and related to serious underlying illness such as neoplasms, congenital malformations, multiple sclerosis, vascular lesions, hyponatremia, hypocapnia, hypokalemia, hyperglycemia, uremia, goiter, hepatitis, cholecystitis, pneumonia, aneurysm, peptic ulcer, inflammatory bowel disease, pancreatitis, glaucoma and hernia. Should hiccups become persistent, medical evaluation is mandatory.

Simple remedies for the cure of hiccups of benign origin:

1. Hold your breath

2. Pull your knees up to chest and lean forward

3. Bite a lemon

4. Drink a glass of ice-cold water

5. Eat a teaspoon of dry granular sugar

6. Avoid emotional stress and think of something pleasant

7. Relax and repeat in ten minutes.

Modern medicine provides a number of effective drugs to treat hiccups.


Department of Internal Medicine, Athens Medical Center, Greece

• Office: 10 Fragopoulou Str. 14561, Kifissia

• Tel./Fax : +30 210 6252770

• Hospitalization - emergencies: +30 6945575287

• E mail



In this article, there is a selection of questions and answers concerning chronic fatigue syndrome. These questions were asked and answered in interviews I have given to Greek newspapers (ΒΗΜΑ, ΠΑΡΟΝ, ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ etc) and TV stations (ALPHA, ATHENS TV, ΚΑΝΑΛΙ 10, SKY, ALTER etc).
1. What is chronic fatigue syndrome?
This syndrome consists of severe fatigue symptoms lasting more than six months. This fatigue affects both physical and mental functioning.
2. How is chronic fatigue distinguished from common weakness?
Chronic fatigue is persistent or relapsing whereas common weakness lasts for less than a week. Simple measures, such as sleep and healthy diet, are often sufficient, in case of common weakness.
3. What causes chronic fatigue?
The chronic fatigue syndrome could be associated with the following:

• Alcohol abuse

• Insomnia

• Drugs such as benzodiazepines

• Over-fatigue

• Menopause

• Malnutrition

• Anemia

• Hypotension

• B12 deficiency

• Infectious diseases

• Biochemical disturbances

• Cardiovascular diseases

• Endocrine disorders

• Thyroid disease

• Autoimmune disorders

• Sleep apnea

• Depression

• Psychosis

• Anorexia nervosa
This type is called secondary chronic fatigue syndrome.
For idiopathic syndromes, no specific cause can be found.
If four or more of the following criteria are present for more than six months, the syndrome is called idiopathic chronic fatigue syndrome:
• Impaired memory or concentration unrelated to drugs or alcohol use
• Unexplained muscle pain
• Polyarthralgia
• Sleep disturbances
• Post exertional malaise lasting over 24 hours
• Sore throat not caused by infection
• Tender cervical or axillary nodes.
If these criteria are not fully met, then the disease is called idiopathic chronic fatigue. Idiopathic syndromes come with a variety of implications such as immunologic disturbances, neurologic disturbances, abnormal gene expression and psychological disturbances.
4. What is the treatment?
Patients with secondary chronic fatigue syndrome have a secondary correctable or specifically treatable cause. Special treatment is the cornerstone of therapy.
In case of idiopathic syndromes, treatment includes exercise programmes, cognitive therapy and special drugs.
Department of Internal Medicine, Athens Medical Center, Greece
• Office: 10 Fragopoulou Str. 14561, Kifissia
• Tel./Fax: +30 210 6252770
• Hospitalization - emergencies: +30 6945575287



Κάθε χρόνο κατά την Άνοιξη, αρκετοί γονείς και νέοι σπεύδουν στο ιατρείο αναζητώντας την ιατρική ενίσχυση του οργανισμού, προς επίτευξη υψηλής απόδοσης, κατά την διάρκεια των πανελληνίων εξετάσεων και της σχετικής με αυτές προετοιμασίας. Παρά το γεγονός ότι σήμερα σχεδιάζονται εξατομικευμένα ιατρικά προγράμματα ανάλογα και με το είδος πιθανών συνοδών παθολογικών προβλημάτων, συχνών στον εφηβικό – νεανικό πληθυσμό (π.χ. υπόταση, αναιμία, έντονοι πόνοι περιόδου, δυσανεξία στην λακτόζη, σπαστική κολίτιδα) υπάρχουν γενικές ιατρικές συστάσεις, κοινές για όλα τα άτομα.
Κατά την δοκιμασία των σχολικών και πανεπιστημιακών εξετάσεων αξιολόγησης είναι σημαντικό ο εγκέφαλος να είναι ξεκούραστος και να είναι σε θέση να συγκεντρώνεται και να κινητοποιεί στον μέγιστο βαθμό την κρίση, την μνήμη, την φαντασία. Λόγω των πολλαπλών συνδέσεων του εγκεφάλου με ποικίλα οργανικά συστήματα είναι σημαντικό, να λειτουργεί με επάρκεια ένα σύνολο οργάνων.
Η σωστή λειτουργία της πέψης είναι απαραίτητη για την απρόσκοπτη απορρόφηση ζωτικών βιταμινών και στοιχείων. Η σωστή λειτουργία των αδένων είναι σημαντική για την παροχή ισορροπημένου ορμονικού περιβάλλοντος. Το καλό αγγειακό αιμοποιητικό σύστημα και η καλή αρτηριακή πίεση είναι σημαντικά για την παροχή επαρκούς και υψηλής ποιότητας αίματος στο νευρικό σύστημα. Η σωστή λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος του οργανισμού έχει ζωτική σημασία για την αποφυγή εμφάνισης ορισμένων νοσημάτων, που μειώνουν σημαντικά την απόδοση κατά την εξεταστική περίοδο, όπως είναι οι αλλεργίες, οι λοιμώξεις, το σύνδρομο χρόνιας κόπωσης.
Η λήψη γενικών μέτρων κατά την καθημερινότητα του εξεταζόμενου έχει ως στόχο τόσο την φυσική τόνωση του οργανισμού, όσο και την πρόληψη παθολογικών προβλημάτων που είναι ιδιαίτερα συχνά κατά την εξεταστική περίοδο.
Κατά την διάρκεια της εξεταστικής περιόδου, το άτομο πρέπει να κοιμάται επαρκώς, να μην εκτίθεται σε καπνό, να μην έρχεται σε επαφή με άτομα που πάσχουν από λοιμώδη νοσήματα, να αποφεύγει τα κρύα ρεύματα και τις ακραίες θερμοκρασίες, να απέχει από συναισθηματικές εντάσεις. Η επίπονη άσκηση καλό είναι να αποφεύγεται κατά τις ημέρες των εξετάσεων. Αντιθέτως επιστημονικές μελέτες έχουν αναδείξει την αξία της ήπιας κίνησης στην βελτιστοποίηση της απόδοσης (π.χ. γρήγορος περίπατος).
Ο εξεταζόμενος πρέπει να μεριμνά για την ομαλή πρόσληψη υγρών με την μορφή φρέσκων χυμών ή νερού καθημερινά κυρίως ενδιαμέσως των γευμάτων για να μην «φορτώνεται» το στομάχι με υπερβολικά υγρά κατά την διάρκεια του φαγητού.Το πρωί της εξέτασης αλλά και σε όλη την διάρκεια της προετοιμασίας, καλό είναι να αρχίσετε την ημέρα σας με καλό πρωινό, αποφεύγοντας όμως το βαρύ πρωινό γεύμα.
Τα γεύματα πρέπει να μαγειρεύονται επαρκώς χωρίς προσθήκη υπερβολικών μπαχαρικών ή τσιγάρισμα. Τα φρούτα και οι σαλάτες πρέπει να πλένονται καλά. Ο πνευματικά εργαζόμενος πρέπει να πλένει καλά τα χέρια του πριν τα γεύματα, να μην τρώει γρήγορα και ακατάστατα, να αποφεύγει τα τυποποιημένα γεύματα( fast food), να μην υποβάλλεται σε δίαιτες με δραστική περικοπή θερμίδων, να απέχει από νυχτερινά γεύματα, να μην χρησιμοποιεί τοξικές ουσίες όπως το αλκοόλ, να αποφεύγει τα ποτά τύπου cola, να μην λαμβάνει άσκοπα φάρμακα και να καταναλώνει με σύνεση τον καφέ. Καλό είναι να κοιμάται μία δύο ώρες μετά το δείπνο και όχι αμέσως μετά, για να μην παρακωλύεται η διαδικασία της πέψης.Η σύγχρονη διατροφή περιέχει μεγάλη ποσότητα λιπών, κυρίως με την μορφή βλαπτικού κορεσμένου λίπους (ζωικά λίπη – βούτυρο).Η διατροφή του εξεταζόμενου καλό είναι να περιέχει επαρκή ποσότητα του πολυακόρεστου λινολεικού λιπαρού οξέος, αλλά η υπερβολική ποσότητα λιπαρών ιδιαίτερα κορεσμένων πρέπει να αποφεύγεται.
Κατά την διάρκεια του μεταβολισμού των πρωτεϊνών, κάθε ημέρα, βασικά αμινοξέα χάνονται και πρέπει οπωσδήποτε να αναπληρώνονται με την διατροφή. Τα βασικά αμινοξέα είναι η λευκίνη, η ισολευκίνη, η λυσίνη, η μεθειονίνη, η φαινυλαλανίνη, η θρεονίνη, η τρυπτοφάνη, η βαλίνη, η ιστιδίνη και είναι σημαντικά για την υψηλή απόδοση του οργανισμού. Η βιολογική αξία είναι υψηλότερη στις ζωικές πρωτεΐνες και ακολουθούν οι πρωτεΐνες των οσπρίων (π.χ. φασόλια), των δημητριακών (ρύζι σιτάρι καλαμπόκι) και των ριζών. Η στέρηση των πρωτεϊνών επηρεάζει δυσμενώς πρακτικά όλα τα συστήματα του ανθρώπινου σώματος και ιδιαίτερα το ανοσοποιητικό σύστημα, το κυκλοφορικό σύστημα, το νευρικό σύστημα, το γαστρεντερικό σύστημα. Τροφές πλούσιες σε πρωτεΐνη υψηλής βιολογικής αξίας είναι το κρέας, το ψάρι, τα τυριά, το γάλα, το γιαούρτι. Συνδυασμοί πρωτεϊνών φυτικής προέλευσης αυξάνουν την βιολογική αξία των επιμέρους φυτικών τροφίμων. Προσθέστε τρία κεσεδάκια αποβουτυρωμένο γιαούρτι καθημερινώς στη συνήθη διατροφή σας κατά την διάρκεια της εξεταστικής περιόδου.
Ο εγκέφαλος χρησιμοποιεί καθημερινώς γλυκόζη για την λειτουργία του. Στην περίπτωση που αποσυρθούν οι υδατάνθρακες από την διατροφή προκαλείται μία σοβαρή κατάσταση, η κέτωση, κατά την οποία διαταράσσεται σημαντικά η λειτουργία του εγκεφάλου. Τα ωφέλιμα για την λειτουργία του νευρικού συστήματος σάκχαρα, ευρίσκονται συνδεδεμένα με ζωτικά ιχνοστοιχεία στα φρούτα και στο μέλι, ενώ η ζάχαρη και οι κατεργασμένοι υδατάνθρακες παρέχουν «κενές θερμίδες». Καλό είναι να αντικαταστήσετε την ζάχαρη με το μέλι, να τρώτε τουλάχιστον τέσσερα φρούτα και να πίνετε ένα ποτήρι φρέσκο χυμό φρούτων καθημερινώς κατά την περίοδο των εξετάσεων.
Οι ζωτικές βιταμίνες και τα άλατα είναι πολύ σημαντικά για την αύξηση της απόδοσης του οργανισμού. Τα φρέσκα φρούτα και λαχανικά περιέχουν βιταμίνες και άλατα σε αφθονία. Τρώτε καθημερινώς φρέσκα φρούτα και λαχανικά κατά την διάρκεια των εξετάσεων. Ιδιαίτερα σημαντικά παράγοντες για την ομαλή λειτουργία του οργανισμού κατά την διάρκεια των εξετάσεων και της σχετικής με αυτές προετοιμασία είναι :
· Οι βιταμίνες του συμπλέγματος Β. Είναι σημαντικές για την λειτουργία του εγκεφάλου. Αυξημένες συγκεντρώσεις υπάρχουν στο σταρένιο ψωμί ολικής άλεσης, στα πλήρη δημητριακά πρωινού, στο αυγό, στο κρέας, στη μαγιά μπύρας, στη ζύμη, στους ξηρούς καρπούς, στα λαχανικά, στα όσπρια. Η Β12 είναι σημαντική και για την σωστή αιμοποίηση και ευρίσκεται μόνο σε τρόφιμα ζωικής προέλευσης.
· Η βιοτίνη, το παντοθενικό οξύ. Εξαιρετικές διαιτητικές πηγές βιοτίνης είναι το συκώτι, η σόγια, η μαγιά, ο κρόκος αυγού. Το συκώτι, η μαγιά μπύρας, ο κρόκος αυγού είναι αρκετά καλές πηγές παντοθενικού οξέος.
· Η βιταμίνη C. Eίναι σημαντική για την ομαλή λειτουργία του ανοσοποιητικού. Αυξημένες συγκεντρώσεις ευρίσκονται στις ντομάτες, στα εσπεριδοειδή, μαϊντανό, πράσινες πιπεριές, πράσινα ωμά λαχανικά, πεπόνια, φράουλες, λάχανο, πατάτες, κίτρα, ραπανάκια.
· Βιταμίνη Α. Η έλλειψή της έχει ως αποτέλεσμα τν κακή λειτουργία του ανοσοποιητικού. Αυξημένες συγκεντρώσεις ευρίσκονται στο γάλα, γαλακτοκομικά προϊόντα, βούτυρο, καρότα, στις γλυκοπατάτες, στα βερίκοκα, στα κίτρινα λαχανικά, στο συκώτι, στο αυγό.
· Βιταμίνη Ε. Η βιταμίνη Ε είναι απαραίτητη για την προστασία των κυτταρικών μεμβρανών ενάντια στην υπεροξείδωση λιπιδίων που συνιστά ανοσοκατασταλτική διεργασία και τη σωστή λειτουργία του εγκεφάλου. Αυξημένες συγκεντρώσεις ευρίσκονται στο φρέσκο φυτικό λάδι, στο ελαιόλαδο, στο φύτρο σταριού, στα πλήρη δημητριακά, στους ξηρούς καρπούς – φιστίκια.
· Το φυλλικό οξύ και ο σίδηρος. Είναι σημαντικά για την για τον σχηματισμό ερυθρών αιμοσφαιρίων, την αύξηση του αιματοκρίτη και τη σωστή οξυγόνωση του οργανισμού. Τα φρούτα και τα λαχανικά είναι οι βασικές διαιτητικές πηγές φυλλικού οξέος. Τρόφιμα πλούσια σε αφομοιώσιμο σίδηρο είναι το κόκκινο κρέας, το συκώτι, η σπλήνα, τα οστρακοειδή, τα αυγά. Φυτικές πηγές σιδήρου είναι τα όσπρια, η σόγια, το πιτυρούχο ψωμί, το σπανάκι, το κουνουπίδι, οι ελιές, οι ξηροί καρποί, οι σπόροι, το φύτρο σταριού. Ο σίδηρος των φυτικών τροφών μεταβολίζεται πιο δύσκολα, η ικανότητα όμως του οργανισμού σας να τον επεξεργάζεται μπορεί να αυξηθεί εάν πιείτε ταυτόχρονα ένα φρέσκο χυμό πορτοκάλι, που μόλις στύψατε.
· Ο φώσφορος, το ασβέστιο, το μαγνήσιο, ο ψευδάργυρος, το σελήνιο είναι σημαντικά για την ομαλή λειτουργία του εγκεφάλου και γενικότερα του νευρικού συστήματος. Αυξημένες συγκεντρώσεις ασβεστίου υπάρχουν στα γαλακτοκομικά προϊόντα. Αυξημένες συγκεντρώσεις φωσφόρου περιέχονται στα γαλακτοκομικά προϊόντα, στα πλήρη δημητριακά, στα αυγά, στο κρέας, στα ψάρια, στους ξηρούς καρπούς. Αυξημένες συγκεντρώσεις μαγνησίου ευρίσκονται στις μπανάνες, στα πλήρη δημητριακά, στα όσπρια, στα γαλακτοκομικά, στους ξηρούς καρπούς, στα πράσινα λαχανικά. Το κρέας, τα οστρακόδερμα, οι ξηροί καρποί και τα όσπρια είναι καλές πηγές βιοδιαθέσιμου ψευδαργύρου. Αυξημένες συγκεντρώσεις σεληνίου ευρίσκονται σε κρέατα, θαλασσινά, αυγά, ξηρούς καρπούς, πράσινα λαχανικά, πλήρη δημητριακά, φρούτα, όσπρια.Ιατρικά προβλήματα που παρουσιάζονται κατά την διάρκεια των εξεταστικών περιόδων και γενικά προληπτικά μέτρα είναι :
Η καούρα, η ναυτία, το ρέψιμο, το φούσκωμα είναι συμπτώματα που εμφανίζονται συχνά κατά την διάρκεια των εξετάσεων. Σύμφωνα με μελέτες το stress προκαλεί αυξημένη έκκριση γαστρικών υγρών, ερεθισμό ορισμένων εγκεφαλικών κέντρων που συμμετέχουν στην ρύθμιση της λειτουργίας της πέψης, αύξηση της επίπτωσης της ναυτίας και των δυσπεπτικών ενοχλημάτων στους εξεταζόμενους. Η πρόληψη των δυσάρεστων αυτών καταστάσεων γίνεται με την αποφυγή των μεγάλων λιπαρών γευμάτων (συνιστώνται μικρότερα και συχνά γεύματα), την αποφυγή τηγανητών, την αποφυγή αλκοόλ καπνού και κατάχρησης καφέ, την αποφυγή νυχτερινών γευμάτων. Οι εξεταζόμενοι πρέπει να γνωρίζουν ότι ορισμένα φάρμακα ερεθίζουν το στομάχι. Τέτοια φάρμακα που η κλινική εμπειρία αποδεικνύει καθημερινώς ότι χρησιμοποιούνται αρκετές φορές από τους εξεταζόμενους συχνά χωρίς συνταγή, είναι η ασπιρίνη και γενικά τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη, ο σίδηρος, συμπληρώματα ασβεστίου, ορισμένα αντιβιοτικά και ψυχοτρόπα.
Το stress προκαλεί αρκετές φορές διαταραχή των ανατανακλαστικών της αφόδευσης, με αποτέλεσμα την εμφάνιση δυσκοιλιότητας ή διάρροιας κατά την εξεταστική περίοδο. Η πρόληψη του συμπτώματος είναι δυσχερής. Ορισμένα άτομα επωφελούνται από την αποφυγή της υπερβολικής κατανάλωσης οσπρίων, τυποποιημένων τροφών, μπαχαρικών, αλκοόλ και καφέ. Το νερό είναι ωφέλιμο, αλλά πρέπει να καταναλώνεται μακριά από τα γεύματα και τον ύπνο (όχι υγρά μισή ώρα πριν έως και δύο ώρες μετά το γεύμα), για να μην επιβαρύνεται η διαδικασία της πέψης. Η χρήση καθαρτικών και φαρμάκων επιδεινώνει τα συμπτώματα από το έντερο. Υιοθετείστε καθημερινώς την συνήθεια, να πηγαίνετε καθημερινά στην τουαλέτα συγκεκριμένη ώρα, ακόμη και εάν δεν έχετε τάση προς αφόδευση. Κάθε φορά που αισθάνεστε τάση για αφόδευση, πηγαίνετε άμεσα στην τουαλέτα χωρίς αναβολή. Η ήπια άσκηση (πχ. περπάτημα), παράγει ενδορφίνες και έχει ωφέλιμη δράση στην λειτουργία του εντέρου.
Η κρίση του πονοκεφάλου μπορεί να είναι αμφοτερόπλευρη ή ετερόπλευρη। Η συχνότητα εμφάνισής του ποικίλλει. Οι κρίσεις μπορεί να συνοδεύονται από ανορεξία, ναυτία ή εμετό, συμπτώματα από τους οφθαλμούς, ψυχολογικές εκδηλώσεις, δυσκολία συγκέντρωσης και αιμωδίες («μυρμηκιάσματα»). Σύμφωνα με επιστημονικές μελέτες ο πονοκέφαλος είναι συχνός κατά την περίοδο των εξετάσεων και οφείλεται σε διάφορους παράγοντες, όπως αϋπνία, αγγειακή υπεραντιδραστικότητα του νευρικού συστήματος, διαταραχές που αφορούν τη σεροτονίνη, έκκριση ορμονών του stress. H πρόληψη επιτυγχάνεται με ήπια άσκηση που περιλαμβάνει και ειδικές τεχνικές χαλάρωσης όπως το μασάζ, αποφυγή κατανάλωσης καφέ, τσαγιού, αλκοόλ και προϊόντων που περιέχουν καφεΐνη, αποφυγή χώρων με θόρυβο και φως, αποφυγή υπερκόπωσης και αϋπνίας.
Η συγκίνηση και το άγχος προκαλούν συχνότερη παραγωγή διεγέρσεων από τον φυσιολογικό καρδιακό βηματοδότη. Το αποτέλεσμα είναι η εμφάνιση ταχυκαρδίας. Η πρόληψη περιλαμβάνει την διακοπή αλκοόλ και καφεΐνης που δύνανται να προκαλέσουν αύξηση της καρδιακής συχνότητας, την αποφυγή «βαρέων» γευμάτων που λόγω κακής πέψης μπορεί να επιδεινώσουν το φαινόμενο, την επαρκή ανάπαυση.
Η τρίχα αποτελεί κερατινοποιημένο προϊόν της ρίζας η οποία συνέχεται με την επιδερμίδα. Η ύπαρξη φυσιολογικής ποσότητας και στιλπνότητας του τριχωτού της κεφαλής, οφείλεται σε μία ευαίσθητη ισορροπία κατά την οποία υπάρχει επάρκεια αναγεννητικών ριζών και φυσιολογική δομή της τρίχας στο μικροσκόπιο από την ρίζα έως στην άκρη. Η ισορροπία αυτή συχνά διαταράσσεται κατά την εξεταστική περίοδο και την περίοδο προετοιμασίας από παθολογικούς παράγοντες όπως είναι το stress, η ανεπαρκής λήψη με την διατροφή σιδήρου βιταμίνης Α λινολεικού οξέος πρωτεϊνών, η λήψη ορισμένων φαρμάκων(π.χ. ορισμένα αναλγητικά), οι κακοί κοσμητικοί χειρισμοί (πχ. βίαιο βούρτσισμα, ακατάλληλα σαμπουάν, σφιχτές αλογοουρές) και η διαταραχή ορμονών.
Η νυχτερινή ούρηση είναι σύνηθες σύμπτωμα των εξετάσεων. Συνδέεται με αυξημένη δραστηριοποίηση του αντανακλαστικού λόγω άγχους και επιδεινώνεται από τα ακατάστατα ωράρια, την υπερβολική λήψη αλκοόλ – καφέ-ποτών cola- αφεψημάτων, τη μεταβολή του ωραρίου των γευμάτων (π.χ. μετακίνηση των γευμάτων κατά τις απογευματινές ώρες), την λήψη υγρών κατά τη νύχτα ή αργά το απόγευμα, συνήθειες που πρέπει να αποφεύγονται.
Όταν τα παθολογικά προβλήματα κατά την διάρκεια των εξετάσεων και της σχετικής προετοιμασίας είναι έντονα ή επίμονα, η ιατρική εξέταση και θεραπεία επιβάλλονται.
Η αϋπνία κατά την εξεταστική περίοδο ή κατά την περίοδο της εξεταστικής προετοιμασίας, μπορεί να εμφανιστεί είτε με τη μορφή της δυσχέρειας κατά την επέλευση του ύπνου, είτε με την μορφή των συχνών αφυπνίσεων κατά την νύχτα, είτε με την μορφή της πολύ πρωινής αφύπνισης, είτε με την μορφή του μη ικανοποιητικού ύπνου.Η σωστή λειτουργία του δικτυωτού συστήματος του εγκεφάλου και η ομαλή αλληλεπίδρασή του με τα υπόλοιπα όργανα του σώματος είναι πολύ σημαντικά για τον επαρκή ύπνο. Στο δικτυωτό σύστημα του υποθαλάμου εδράζεται ένας κεντρικός νευρωνικός βηματοδότης που έχει σημαντικό ρόλο στον κύκλο ύπνου εγρήγορσης. Η κατανάλωση αλκοόλ, η κακή πέψη, η επίπονη μελέτη κατά τις ώρες που προηγούνται του ύπνου, το κάπνισμα ιδιαίτερα μετά το μεσημέρι, η κατανάλωση καφέ- τσάι – ποτών τύπου cola σε υπερβολικές ποσότητες ή μετά το μεσημέρι, το stress, ο πόνος, ο θόρυβος, το έντονο φως, είναι παράγοντες, ιδιαίτερα συχνοί κατά τις εξετάσεις. που επηρεάζουν την σωστή λειτουργία του δικτυωτού συστήματος. Ο εξεταζόμενος πρέπει να μην καταναλώνει φαγητό και να χαλαρώνει κατά το δίωρο - τρίωρο που προηγείται της νυχτερινής κατάκλισης, να αποφεύγει το έντονο φώς και τον θόρυβο, να ξαπλώνει την ίδια περίπου ώρα κάθε βράδυ, να μην κοιμάται στο ίδιο δωμάτιο με άτομα που θορυβούν κατά την νύχτα (π.χ. άτομα που ροχαλίζουν), να απομακρύνει τα ρολόγια από τα υπνοδωμάτια, να αποφύγει τα κρύα ή καυτά μπάνια προ του ύπνου, να ξυπνάει την ίδια περίπου ώρα κάθε πρωί. Πρέπει να περιορίσει την λήψη υγρών το βράδυ.
Λόγω του αυξημένου άγχους των εξετάσεων, σε υπερευαίσθητα άτομα το αυτόνομο νευρικό σύστημα μπορεί να εμφανίσει παροδικά δυσλειτουργίες οι οποίες προκαλούν λιποθυμική τάση, σπάνια όμως εμφανίζεται πραγματική λιποθυμία. Η πρόληψη περιλαμβάνει καλό ύπνο με ξεκούραση του αυτόνομου νευρικού συστήματος, σωστή διατροφή, σταδιακή έγερση από το κρεβάτι μετά την κατάκλιση και τον ύπνο και μέριμνα για επαρκή πρόσληψη νερού και αλατιού στα άτομα που δεν έχουν πρόβλημα αυξημένης πίεσης κατά την διάρκεια της εξεταστικής περιόδου.
Η κατάσταση αυτή κατά την διάρκεια των εξετάσεων προκαλείται κυρίως από την αϋπνία, την υπερκόπωση, την κακή διατροφή. Είναι σημαντικό λοιπόν ο εξεταζόμενος να κοιμάται και να ξεκουράζεται επαρκώς και να χρησιμοποιεί υψηλής βιολογικής αξίας τρόφιμα που τροφοδοτούν τον οργανισμό με ενέργεια. To αυγό, το κρέας, το ψάρι, τα τυριά, το γάλα, το γιαούρτι, το μέλι, τα δημητριακά, το ψωμί ολικής άλεσης, η μαγιά μπύρας, οι ξηροί καρποί, το φύτρο σιταριού, ο φρέσκος βασιλικός πολτός, το μη αποφλοιωμένο ρύζι, τα φρούτα, τα φρέσκα λαχανικά, οι φρέσκοι χυμοί φρούτων προσφέρουν στον εγκέφαλο σημαντικά στοιχεία για την λειτουργία του. Η ζάχαρη που συχνά χρησιμοποιεί ο εξεταζόμενος ως άμεση πηγή γλυκόζης και οι κατεργασμένοι υδατάνθρακες παρέχουν «κενές θερμίδες». Τα σακχαρούχα αναψυκτικά δεν συνιστώνται.
H έκκριση του ιδρώτα στο ανθρώπινο σώμα γίνεται από τους ιδρωτοποιούς αδένες, μετά από επίδραση ποικίλων ερεθισμάτων, τα οποία προκαλούν έκκριση ειδικών ορμονών, όπως αδρεναλίνης και νοραδρεναλίνης, που επενεργούν στους ιδρωτοποιούς αδένες। Σημαντικός είναι ο ρόλος των συμπαθητικών νευρικών ινών που απολήγουν στους αδένες και έχουν ειδικές συνδέσεις με εγκεφαλικά κέντρα του υποθαλάμου. Η εφίδρωση μπορεί να συνοδεύεται από κοκκίνισμα ή αίσθημα έξαψης. Στον οργανισμό κατά την διάρκεια των εξετάσεων εκκρίνονται αυξημένα επίπεδα αδρεναλίνης - νοραδρεναλίνης, ενώ το συμπαθητικό νευρικό σύστημα παρουσιάζει αυξημένη δραστηριοποίηση. Έτσι συχνά προκαλείται αυξημένη εφίδρωση, γεγονός που παρακωλύει ορισμένες φορές σημαντικά το γράψιμο, λόγω της αυξημένης εφίδρωσης των παλαμών. Παρά το ό, τι σήμερα το φαινόμενο αντιμετωπίζεται με ειδικά διαλύματα, αλοιφές και φάρμακα, ο εξεταζόμενος πρέπει να γνωρίζει ότι η εφίδρωση γενικότερα του σώματος και ειδικότερα των παλαμών επιδεινώνεται με την κατάχρηση ορισμένων φαρμάκων και την χρήση τοξικών ουσιών (π.χ. αλκοόλ). Ο εξεταζόμενος δεν πρέπει να εκτίθεται σε καυτά λουτρά, να κάνει κατάχρηση καθαριστικών και να χρησιμοποιεί αντιιδρωτικά spray αμφιβόλου ποιότητας ή ερεθιστικά καθαριστικά σώματος.
Δρ. Αναστασία Μοσχοβάκη
Ιατρός Ειδική Παθολόγος
Φραγκοπούλου 10, Κηφισιά
24ωρη γραμματεία νοσοκομειακά περιστατικά: 2106252770
E mail:



Σύμφωνα με ιατρικές μελέτες ενώ τα παθολογικά προβλήματα υγείας στον ελληνικό πληθυσμό παρουσιάζουν σαφή κάμψη κατά την διάρκεια της Μεγάλης Εβδομάδας, ενώ το Πάσχα και τις ημέρες που ακολουθούν εμφανίζονται ιδιαίτερα αυξημένα. Η παρατεταμένη νηστεία σε συνδυασμό με την απότομη πολυφαγία που ακολουθεί είναι η κυριότερη αιτία του φαινομένου. Απλά συμπτώματα όπως βαρύ κεφάλι, ξινίλα, φούσκωμα, πόνοι στομάχου, διάρροια, συχνουρία, μπορεί να οφείλονται σε απλή παθολογική ανισορροπία, μπορεί όμως να σχετίζονται και με παθολογικές καταστάσεις που οφείλονται στην απότομη και λήψη μεγάλων λιπαρών βαρέων γευμάτων. Σοβαρά παθολογικά νοσήματα που σχετίζονται με τα πασχαλιάτικα εορταστικά γεύματα και τις εορταστικές συνήθειες στην Ελλάδα είναι:
1. Η χολοκυστίτιδα
2. Η παγκρεατίτιδα
3. H γαστρίτιδα
4. Η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση
5. Η ηπατίτιδα
6. Το καρδιακό επεισόδιο
7. Η διαβητική απορύθμιση
8. Η τροφική δηλητηρίαση
9. Η γαστρεντερίτιδα
10. Η υπερτασική κρίση
Η τήρηση ορισμένων προληπτικών μέτρων είναι απαραίτητη για την πρόληψη των διαταραχών αυτών:
· Το μεγάλο Σάββατο, να αποφύγετε να μείνετε νηστικοί αναμένοντας το γεγονός της Ανάστασης. Εάν νηστεύετε φάτε κανονικά τα νηστίσιμά σας γεύματα.
· Το βράδυ της Ανάστασης φάτε μόνο παραδοσιακή μαγειρίτσα ή το οικογενειακό γεύμα με κρέας που συνηθίζετε και αφήστε το γλυκό για την επομένη. Μαγειρέψτε απλά, χωρίς μεγάλες ποσότητες άλατος, βουτύρου, ή μπαχαρικών.
· Καλό είναι τα γλυκά να καταναλώνονται το πρωί ή το απόγευμα μακράν των κυρίων γευμάτων και όχι αμέσως μετά
· Αποφύγετε την κατάχρηση αλκοόλ, μπαχαρικών και την υπερκατανάλωση ποτών τύπου cola, καφέ, τσάι, τυποποιημένων φαγητών. Μην καταναλώσετε αμφιβόλου ποιότητας αλκοολούχα ποτά και μην τα αναμιγνύετε μεταξύ τους. Μην πίνετε αλκοολούχα ποτά με άδειο στομάχι. Μην καταναλώσετε αλκοόλ εάν είστε υπό φαρμακευτική αγωγή
· Μασάτε καλά τις τροφές και αποφύγετε να τρώτε γρήγορα
· Πλύνετε καλά τα χέρια σας και τα τρόφιμα πριν τα καταναλώσετε
· Μαγειρέψετε επαρκώς τα τρόφιμα και να μην τα καταναλώσετε ωμά εκτός εάν πρόκειται για καλά πλυμένα φρούτα και σαλάτες. Συντηρήστε τα τρόφιμα με επιμέλεια στο ψυγείο. Ελέγξτε το ψυγείο σας αναφορικά με την επάρκεια της ψύξης.
· Κοιμηθείτε μία δύο ώρες μετά το δείπνο και όχι αμέσως μετά
· Να αποφεύγετε σε όλο το διάστημα των εορτών, την αϋπνία, τις ακατάστατες ώρες ύπνου, το στρες και την υπερκόπωση.
· Η αλλαγή καθιερωμένων διατροφικών συνηθειών είναι από τους κύριους παράγοντες που ευθύνονται για την απορρύθμιση του σακχάρου. Ορισμένοι διαβητικοί θα χρειαστούν τροποποίηση της δοσολογίας των φαρμάκων (ινσουλίνη) και συμπληρωματικές οδηγίες
· Οι υπερτασικοί και οι καρδιοπαθείς καλό είναι να αποφύγουν την κατάχρηση άλατος.

Dr. Αναστασία Μοσχοβάκη
Ιατρός Ειδική Παθολόγος
Φραγκοπούλου 10, Κηφισιά
24ωρη γραμματεία νοσοκομειακά περιστατικά:2106252770
E mail: