Search This Blog

11/6/11

ΥΨΗΛΟΣ ΣΙΔΗΡΟΣ

Υψηλός σίδηρος και ίκτερος με κίτρινη χρώση επιπεφυκότων, λόγω αιμοχρωμάτωσης
Από το προσωπικό μου ιατρικό αρχείο
O σίδηρος είναι βασικό στοιχείο της λειτουργίας των κυττάρων του οργανισμού. Ο κύριος ρόλος του είναι να μεταφέρει οξυγόνο στους ιστούς ως συστατικό της αιμοσφαιρίνης των ερυθρών αιμοσφαιρίων. Στο μυϊκό ιστό, η μυοσφαιρίνη είναι μια πρωτεΐνη πλούσια σε σίδηρο.

Ο σίδηρος είναι βασικό στοιχείο πολλών ενζύμων, που μετέχουν στο μεταβολισμό. Χωρίς σίδηρο, τα κύτταρα δεν θα μπορούσαν να μεταφέρουν ηλεκτρόνια και να μεταβολίσουν ενέργεια.

Σίδηρος μπορεί να εισαχθεί στο σώμα με την τροφή, με φάρμακα, συμπληρώματα διατροφής και με μεταγγίσεις. Η βιοδιαθεσιμότητα σιδήρου επηρεάζεται από το είδος της τροφής, με το σίδηρο της αίμης (π.χ. κόκκινο κρέας) να απορροφάται πιο εύκολα. Η απορρόφηση του σιδήρου επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες. Η απορρόφηση σιδήρου λαμβάνει χώρα στο λεπτό έντερο. Η διαδικασία διευκολύνεται από το όξινο περιεχόμενο του στομάχου, που κρατά το σίδηρο διαλυμένο. Μόλις εισέλθει στο εντερικό κύτταρο, ο σίδηρος αποθηκεύεται ως φεριτίνη ή αποδίδεται στο αίμα, όπου συνδέεται με μια πρωτεΐνη μεταφοράς την τρανσφερίνη.

Πολλοί ιστοί του σώματος προσλαμβάνουν το σύμπλοκο τρανσφερίνης σιδήρου και επεξεργάζονται έτσι τον διαθέσιμο σίδηρο. Ο μυελός των οστών είναι πλούσιος σε υποδοχείς και υπό φυσιολογικές συνθήκες, κάτω από την επίδραση της ερυθροποιητίνης προσλαμβάνει σίδηρο, παράγει ερυθρά αιμοσφαίρια πλούσια σε αιμοσφαιρίνη, τα οποία απελευθερώνει στο αίμα. Το ώριμο ερυθρό αιμοσφαίριο έχει δισκοειδές σχήμα, είναι απύρηνο, είναι εξαιρετικά ευκίνητο ώστε να διασχίζει με εξαιρετική επιτυχία την μικροκυκλοφορία. Στη συνέχεια το γερασμένο ερυθρό αιμοσφαίριο καταστρέφεται στο δικτυοενδοθηλιακό σύστημα και ιδιαίτερα στο σπλήνα. Ο απελευθερούμενος σίδηρος συνδέεται με την κυκλοφορούσα τρανσφερίνη και επανακυκλοφορεί στο αίμα (ανακύκλωση σιδήρου).

Τα κύρια νοσήματα και καταστάσεις, που προκαλούν αύξηση του σιδήρου του σώματος, προκαλούν αυξήσεις είτε λόγω αυξημένης πρόσληψης, είτε λόγω κακής διάθεσης είτε λόγω καταστροφής ιστών με πλούσιες αποθήκες. Στην υπερφόρτωση με σίδηρο (π.χ. αιμοχρωμάτωση, ηπατικά νοσήματα) δημιουργείται εναπόθεση σιδήρου σε ιστούς και δυσλειτουργία του οργάνου, ανάλογα με τον ιστό εναπόθεσης. Σε περιπτώσεις αναιμίας λόγω ανεπαρκούς ερυθροποίησης (π.χ. σιδηροβλαστική αναιμία), η απορρόφηση διαιτητικού σιδήρου αυξάνεται.

Σε καταστροφή ιστών καταστρέφονται λόγω υποκείμενης νόσου όργανα πλούσια σε σιδηραποθήκες και ο σίδηρος απελευθερώνεται στο αίμα (π.χ. οξεία και χρόνια ηπατίτιδα). Σε χρόνιες αιμολυτικές αναιμίες, ο σίδηρος μπορεί να αυξηθεί λόγω αυξημένης ανακύκλωσής του.

Η σωστή παθολογική εξέταση έχει κομβική σημασία στη σωστή διαφορική διάγνωση και θεραπεία του αυξημένου σιδήρου.



Δρ. Αναστασία Μοσχοβάκη

Ιατρός Ειδική Παθολόγος

Φραγκοπούλου 10, Κηφισιά

24ωρη γραμματεία νοσοκομειακά περιστατικά:2106252770

E mail: amoschovaki@yahoo.gr.



Ιστοσελίδες ενημέρωσης του ιατρείου για θέματα Παθολογίας:

http://twitter.com/amoschovaki H ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΣΤΟ TWITTER

http://anastasiamoschovaki1.blogspot.com ΘΕΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ

http://worlddiseasedays.blogspot.com ΠΑΓΚΟΣΜΙΕΣ ΗΜΕΡΕΣ ΥΓΕΙΑΣ

http://frequentmedicaldisorders.blogspot.com FREQUENT MEDICAL DISORDERS (αγγλόφωνο)

http://infectiousdiseaseissues.blogspot.com ΠΥΡΕΤΟΣ – ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ

http://highglucose.blogspot.com ΔΙΑΒΗΤΗΣ

http://systemichypertension.blogspot.com ΥΨΗΛΗ ΠΙΕΣΗ

http://alternativemedicinehellenicblog.blogspot.com ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ

http://cholesterolandtriglycerides.blogspot.com ΧΟΛΗΣΤΕΡΙΝΗ - ΤΡΙΓΛΥΚΕΡΙΔΙΑ

http://internationaltravelmedicine.blogspot.com ΤΑΞΙΔΙΑ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ

http://novelswineinfluenza.blogspot.com ΝΕΑ ΓΡΙΠΗ Η1Ν1

ΥΨΗΛΗ ΦΕΡΙΤΙΝΗ

Ήπαρ με χρόνια ηπατίτιδα c: Μία από τις αιτίες αύξησης της φεριτίνης
Από το
O σίδηρος είναι βασικό στοιχείο της λειτουργίας των κυττάρων του οργανισμού. Ο κύριος ρόλος του είναι να μεταφέρει οξυγόνο στους ιστούς ως συστατικό της αιμοσφαιρίνης των ερυθρών αιμοσφαιρίων. Στο μυϊκό ιστό, η μυοσφαιρίνη είναι μια πρωτεΐνη πλούσια σε σίδηρο.

Ο σίδηρος είναι βασικό στοιχείο πολλών ενζύμων, που μετέχουν στο μεταβολισμό. Χωρίς σίδηρο, τα κύτταρα δεν θα μπορούσαν να μεταφέρουν ηλεκτρόνια και να μεταβολίσουν ενέργεια.

Η απορρόφηση σιδήρου λαμβάνει χώρα στο λεπτό έντερο. Η διαδικασία διευκολύνεται από το όξινο περιεχόμενο του στομάχου, που κρατά το σίδηρο διαλυμένο. Μόλις εισέλθει στο εντερικό κύτταρο, ο σίδηρος αποθηκεύεται ως φεριτίνη ή αποδίδεται στο αίμα, όπου συνδέεται με μια πρωτεΐνη μεταφοράς την τρανσφερίνη.

Πολλοί ιστοί του σώματος προσλαμβάνουν το σύμπλοκο τρανσφερίνης σιδήρου και επεξεργάζονται έτσι τον διαθέσιμο σίδηρο. Ο μυελός των οστών είναι πλούσιος σε υποδοχείς και υπό φυσιολογικές συνθήκες, κάτω από την επίδραση της ερυθροποιητίνης προσλαμβάνει σίδηρο, παράγει ερυθρά αιμοσφαίρια πλούσια σε αιμοσφαιρίνη, τα οποία απελευθερώνει στο αίμα. Το ώριμο ερυθρό αιμοσφαίριο έχει δισκοειδές σχήμα, είναι απύρηνο, είναι εξαιρετικά ευκίνητο ώστε να διασχίζει με εξαιρετική επιτυχία την μικροκυκλοφορία. Στη συνέχεια το γερασμένο ερυθρό αιμοσφαίριο καταστρέφεται στο δικτυοενδοθηλιακό σύστημα και ιδιαίτερα στο σπλήνα. Ο απελευθερούμενος σίδηρος συνδέεται με την κυκλοφορούσα τρανσφερίνη και επανακυκλοφορεί στο σώμα. Υπάρχει επομένως σύστημα ανακύκλωσης του προσλαμβανόμενου σιδήρου.

Παρά τον χρήσιμο ρόλο του στον οργανισμό, το σώμα πρέπει να προστατεύσει τον εαυτό του από τον ελεύθερο σίδηρο, διότι μετέχει σε χημικές αντιδράσεις που παράγουν ελεύθερες ρίζες. Έτσι η περίσσια του σιδήρου αποθηκεύεται στους ιστούς με τη μορφή δεσμευτικών συμπλόκων πρωτεϊνών, όπως η φεριτίνη και η αιμοσιδηρίνη. Το επίπεδο φεριτίνης στο αίμα, υπό φυσιολογικές συνθήκες, αντιστοιχεί στα ολικά αποθέματα σιδήρου του σώματος. Τα επίπεδα φεριτίνης του αίματος αυξάνουν με την πάροδο της ηλικίας στους ενήλικες.

Η παθολογική αύξηση της φεριτίνης του αίματος προέρχεται κυρίως από νοσήματα και καταστάσεις, που προκαλούν αύξηση του σιδήρου του σώματος, ανάπτυξη φλεγμονής ή καταστροφή ιστών με πλούσιες αποθήκες. Στην υπερφόρτωση με σίδηρο (π.χ. αιμοχρωμάτωση, μεταγγίσεις) δημιουργείται εναπόθεση σιδήρου σε ιστούς και δυσλειτουργία του οργάνου, ανάλογα με τον ιστό εναπόθεσης.

Σε περιπτώσεις φλεγμονής (π.χ. ρευματοειδής αρθρίτιδα, λοιμώξεις), εκλύονται φλεγμονώδεις παράγοντες (π.χ. κυτταροκίνες), οι οποίες δρουν στον κύκλο του σιδήρου, με αποτέλεσμα την αύξηση της φεριτίνης και τη μείωση του σιδήρου. Σε καταστροφή ιστών πλούσιων σε σιδηραποθήκες, η φεριτίνη απελευθερώνεται στο αίμα (π.χ. οξεία και χρόνια ηπατίτιδα).

Η σωστή παθολογική εξέταση έχει κομβική σημασία στη σωστή διαφορική διάγνωση και θεραπεία της αυξημένης φεριτίνης.

Δρ. Αναστασία Μοσχοβάκη

Ιατρός Ειδική Παθολόγος

Φραγκοπούλου 10, Κηφισιά

24ωρη γραμματεία νοσοκομειακά περιστατικά:2106252770

E mail: amoschovaki@yahoo.gr.



Ιστοσελίδες ενημέρωσης του ιατρείου για θέματα Παθολογίας:

http://twitter.com/amoschovaki H ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΣΤΟ TWITTER

http://anastasiamoschovaki1.blogspot.com ΘΕΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ

http://worlddiseasedays.blogspot.com ΠΑΓΚΟΣΜΙΕΣ ΗΜΕΡΕΣ ΥΓΕΙΑΣ

 http://frequentmedicaldisorders.blogspot.com FREQUENT MEDICAL DISORDERS (αγγλόφωνο)

http://infectiousdiseaseissues.blogspot.com ΠΥΡΕΤΟΣ – ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ

http://highglucose.blogspot.com ΔΙΑΒΗΤΗΣ

http://systemichypertension.blogspot.com ΥΨΗΛΗ ΠΙΕΣΗ

http://alternativemedicinehellenicblog.blogspot.com ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ

http://cholesterolandtriglycerides.blogspot.com ΧΟΛΗΣΤΕΡΙΝΗ - ΤΡΙΓΛΥΚΕΡΙΔΙΑ

http://internationaltravelmedicine.blogspot.com ΤΑΞΙΔΙΑ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ

http://novelswineinfluenza.blogspot.com ΝΕΑ ΓΡΙΠΗ Η1Ν1

ΧΑΜΗΛΗ ΦΕΡΙΤΙΝΗ: ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΣΥΧΝΟΤΕΡΕΣ ΑΙΤΙΕΣ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΑΤΟΝΙΑΣ ΑΔΥΝΑΜΙΑΣ ΣΤΑ ΠΟΔΙΑ ΔΥΣΚΟΛΙΑΣ ΑΝΑΠΝΟΗΣ

Επίχρισμα περιφερικού αίματος σε ασθενή με χαμηλή φεριτίνη και σιδηροπενική αναιμίΑ: Παρατηρείτε τα ωχρά, μικρά ερυθρά αιμοσφαίρια.
O σίδηρος είναι βασικό στοιχείο της λειτουργίας των κυττάρων του οργανισμού. Ο κύριος ρόλος του είναι να μεταφέρει οξυγόνο στους ιστούς ως συστατικό της αιμοσφαιρίνης των ερυθρών αιμοσφαιρίων. Στο μυϊκό ιστό, η μυοσφαιρίνη είναι μια πρωτεΐνη πλούσια σε σίδηρο.

Ο σίδηρος είναι βασικό στοιχείο πολλών ενζύμων, που μετέχουν στο μεταβολισμό. Χωρίς σίδηρο, τα κύτταρα δεν θα μπορούσαν να μεταφέρουν ηλεκτρόνια και να μεταβολίσουν ενέργεια.

Η απορρόφηση σιδήρου λαμβάνει χώρα στο λεπτό έντερο. Η διαδικασία διευκολύνεται από το όξινο περιεχόμενο του στομάχου, που κρατά το σίδηρο διαλυμένο. Μόλις εισέλθει στο εντερικό κύτταρο, ο σίδηρος αποθηκεύεται ως φεριτίνη ή αποδίδεται στο αίμα, όπου συνδέεται με μια πρωτεΐνη μεταφοράς την τρανσφερίνη.

Πολλοί ιστοί του σώματος προσλαμβάνουν το σύμπλοκο τρανσφερίνης σιδήρου και επεξεργάζονται έτσι τον διαθέσιμο σίδηρο. Ο μυελός των οστών είναι πλούσιος σε υποδοχείς και υπό φυσιολογικές συνθήκες, κάτω από την επίδραση της ερυθροποιητίνης προσλαμβάνει σίδηρο, παράγει ερυθρά αιμοσφαίρια πλούσια σε αιμοσφαιρίνη, τα οποία απελευθερώνει στο αίμα. Το ώριμο ερυθρό αιμοσφαίριο έχει δισκοειδές σχήμα, είναι απύρηνο, είναι εξαιρετικά ευκίνητο ώστε να διασχίζει με εξαιρετική επιτυχία την μικροκυκλοφορία. Στη συνέχεια το γερασμένο ερυθρό αιμοσφαίριο καταστρέφεται στο δικτυοενδοθηλιακό σύστημα και ιδιαίτερα στο σπλήνα. Ο απελευθερούμενος σίδηρος συνδέεται με την κυκλοφορούσα τρανσφερίνη και επανακυκλοφορεί στο αίμα (ανακύκλωση σιδήρου του σώματος).

Παρά τον χρήσιμο ρόλο του στον οργανισμό, το σώμα πρέπει να προστατεύσει τον εαυτό του από τον ελεύθερο σίδηρο, διότι μετέχει σε χημικές αντιδράσεις που παράγουν ελεύθερες ρίζες. Έτσι η περίσσια του σιδήρου αποθηκεύεται στους ιστούς με τη μορφή δεσμευτικών συμπλόκων πρωτεϊνών, όπως η φεριτίνη και η αιμοσιδηρίνη.

Το επίπεδο φεριτίνης στο αίμα, υπό φυσιολογικές συνθήκες αντιστοιχεί στα ολικά αποθέματα σιδήρου του σώματος. Η φεριτίνη του αίματος χρησιμοποιείται σε φυσιολογικά άτομα και σε άτομα με έλλειψη σιδήρου, για να εκτιμηθούν οι αποθήκες σιδήρου του σώματος. Καθώς τα αποθέματα σιδήρου εξαντλούνται, η φεριτίνη μειώνεται. Σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας που χάνουν σίδηρο με την έμμηνο ρύση, τα επίπεδα φεριτίνης τους είναι χαμηλότερα συγκριτικά με την φεριτίνη τους μετά την εμμηνόπαυση.

Σε περιπτώσεις φλεγμονής, εκλύονται φλεγμονώδεις παράγοντες (π.χ. κυτταροκίνες), οι οποίες δρουν στον κύκλο του σιδήρου, με αποτέλεσμα την αύξηση της φεριτίνης και τη μείωση του σιδήρου.

Όταν ο κύκλος φυσιολογική πρόσληψη σιδήρου – ομαλή διάθεση σιδήρου - φυσιολογική απώλεια σιδήρου διαταράσσεται και παράλληλα μειώνεται η ποσότητα του σιδήρου προς αποθήκευση, η παθολογική κατάσταση της σιδηροπενίας-χαμηλής φεριτίνης στο ανθρώπινο σώμα εμφανίζεται. Συχνά νοσήματα και παθολογικές καταστάσεις που προκαλούν σιδηροπενία και χαμηλή φεριτίνη είναι η κακή διατροφή, που χαρακτηρίζεται από ανεπαρκή πρόσληψη τροφίμων πλούσιων σε σίδηρο (π.χ. κόκκινο κρέας, αυγά, φακές, σπανάκι, κουνουπίδι, ελιές), νοσήματα του γαστρεντερικού με κακή απορρόφηση, γυναικολογικές παθήσεις που προκαλούν αυξημένη ποσότητα περιόδου, αιμορραγικά σύνδρομα, ορισμένα αιμολυτικά σύνδρομα, ορμονικές διαταραχές. Αρκετές φορές ευρέως χρησιμοποιούμενα φάρμακα προκαλούν πτώση φεριτίνης (πχ. μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη).

Η χαμηλή φεριτίνη είναι μία από τις συχνότερες αιτίες εμφάνισης ατονίας, αδυναμίας στα πόδια, δυσκολία αναπνοής. Συμπτώματα της χαμηλής φεριτίνης είναι οι διαταραχές συγκέντρωσης, η αδυναμία, η μειωμένη ικανότητα μνήμης, η ατονία, η ζάλη, η εύκολη κόπωση, η δύσπνοια, το αίσθημα ταχυκαρδίας, η απώλεια αντοχής, η λιποθυμία. Η πτώση της φεριτίνης μπορεί να προκαλέσει αλλοιώσεις από το δέρμα, τα νύχια και τα μαλλιά, όπως εύκολη ρυτίδωση, αύξηση ευθραυστότητας μαλλιών και νυχιών. Σε σοβαρές περιπτώσεις αναπτύσσονται σχισμές στις γωνίες του στόματος, διαστροφή συμπεριφοράς, κοιλονυχία, νευρολογικά σύνδρομα. Χαμηλά ερυθρά και χαμηλός αιματοκρίτης εμφανίζονται. Νοσήματα που συνοδεύονται από πολυερυθραιμία μπορεί να προκαλέσουν πτώση της φεριτίνης και υψηλό αιματοκρίτη λόγω υψηλής κατανάλωσης σιδήρου (π.χ. σπάνια καρκινώματα που παράγουν ερυθροποιητίνη).

Η σωστή παθολογική εξέταση έχει κομβική σημασία στη σωστή διαφορική διάγνωση και θεραπεία.

Δρ. Αναστασία Μοσχοβάκη

Ιατρός Ειδική Παθολόγος

Φραγκοπούλου 10, Κηφισιά

24ωρη γραμματεία νοσοκομειακά περιστατικά:2106252770

E mail: amoschovaki@yahoo.gr.



Ιστοσελίδες ενημέρωσης του ιατρείου για θέματα Παθολογίας:

http://twitter.com/amoschovaki H ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΣΤΟ TWITTER

http://anastasiamoschovaki1.blogspot.com ΘΕΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ

http://worlddiseasedays.blogspot.com ΠΑΓΚΟΣΜΙΕΣ ΗΜΕΡΕΣ ΥΓΕΙΑΣ

 http://frequentmedicaldisorders.blogspot.com FREQUENT MEDICAL DISORDERS (αγγλόφωνο)

http://infectiousdiseaseissues.blogspot.com ΠΥΡΕΤΟΣ – ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ

http://highglucose.blogspot.com ΔΙΑΒΗΤΗΣ

http://systemichypertension.blogspot.com ΥΨΗΛΗ ΠΙΕΣΗ

http://alternativemedicinehellenicblog.blogspot.com ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ

http://cholesterolandtriglycerides.blogspot.com ΧΟΛΗΣΤΕΡΙΝΗ - ΤΡΙΓΛΥΚΕΡΙΔΙΑ

http://internationaltravelmedicine.blogspot.com ΤΑΞΙΔΙΑ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ

http://novelswineinfluenza.blogspot.com ΝΕΑ ΓΡΙΠΗ Η1Ν1






ΧΑΜΗΛΟΣ ΣΙΔΗΡΟΣ-ΣΙΔΗΡΟΠΕΝΙΑ: ΤΟ ΠΙΟ ΚΟΙΝΟ ΑΙΤΙΟ ΑΤΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΔΥΝΑΜΙΑΣ ΣΤΑ ΠΟΔΙΑ

Σιδηροπενική αναιμία και ερυθρά αιμοσφαίρια στο μικροσκόπιο: Είναι πιο μικρά και πιο ωχρά από τα φυσιολογικά ερυθρά αιμοσφαίρια.
O σίδηρος είναι βασικό στοιχείο της λειτουργίας των κυττάρων του οργανισμού. Ο κύριος ρόλος του είναι να μεταφέρει οξυγόνο στους ιστούς ως συστατικό της αιμοσφαιρίνης των ερυθρών αιμοσφαιρίων. Στο μυϊκό ιστό, η μυοσφαιρίνη είναι μια πρωτεΐνη πλούσια σε σίδηρο.

Ο σίδηρος είναι βασικό στοιχείο πολλών ενζύμων, που μετέχουν στο μεταβολισμό. Χωρίς σίδηρο, τα κύτταρα δεν θα μπορούσαν να μεταφέρουν ηλεκτρόνια και να μεταβολίσουν ενέργεια.

Οι απώλειες του σιδήρου γίνονται με απώλεια αίματος (π.χ. με την περίοδο στην γυναίκα) και με την απώλεια κυττάρων από το δέρμα, το έντερο, την ουρογεννητική οδό. Η αναπλήρωση σιδήρου γίνεται με τις τροφές. Σίδηρος μπορεί να εισαχθεί στο σώμα με φάρμακα, συμπληρώματα διατροφής και με μεταγγίσεις. Η βιοδιαθεσιμότητα σιδήρου επηρεάζεται από το είδος της τροφής, με το σίδηρο της αίμης (π.χ. κόκκινο κρέας) να απορροφάται πιο εύκολα. Η απορρόφηση του σιδήρου επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες. Επί παραδείγματι, σε περιπτώσεις αναιμίας λόγω ανεπαρκούς ερυθροποίησης, η απορρόφηση διαιτητικού σιδήρου αυξάνεται.

Η απορρόφηση σιδήρου λαμβάνει χώρα στο λεπτό έντερο. Η διαδικασία διευκολύνεται από το όξινο περιεχόμενο του στομάχου, που κρατά το σίδηρο διαλυμένο. Μόλις εισέλθει στο εντερικό κύτταρο, ο σίδηρος αποθηκεύεται ως φεριτίνη ή αποδίδεται στο αίμα, όπου συνδέεται με μια πρωτεΐνη μεταφοράς την τρανσφερίνη.

Πολλοί ιστοί του σώματος προσλαμβάνουν το σύμπλοκο τρανσφερίνης σιδήρου και επεξεργάζονται έτσι τον διαθέσιμο σίδηρο. Ο μυελός των οστών είναι πλούσιος σε υποδοχείς και υπό φυσιολογικές συνθήκες, κάτω από την επίδραση της ερυθροποιητίνης προσλαμβάνει σίδηρο, παράγει ερυθρά αιμοσφαίρια πλούσια σε αιμοσφαιρίνη, τα οποία απελευθερώνει στο αίμα. Το ώριμο ερυθρό αιμοσφαίριο έχει δισκοειδές σχήμα, είναι απύρηνο, είναι εξαιρετικά ευκίνητο ώστε να διασχίζει με εξαιρετική επιτυχία την μικροκυκλοφορία. Στη συνέχεια το γερασμένο ερυθρό αιμοσφαίριο καταστρέφεται στο δικτυοενδοθηλιακό σύστημα και ιδιαίτερα στο σπλήνα.Ο απελευθερούμενος σίδηρος συνδέεται με την κυκλοφορούσα τρανσφερίνη και επανακυκλοφορεί στο αίμα, υπάρχει δηλαδή σύστημα ανακύκλωσης του προσλαμβανόμενου σιδήρου.



Παρά τον χρήσιμο ρόλο του στον οργανισμό, το σώμα πρέπει να προστατεύσει τον εαυτό του από τον ελεύθερο σίδηρο, διότι μετέχει σε χημικές αντιδράσεις που παράγουν ελεύθερες ρίζες. Αυτός είναι ο λόγος, που η περίσσια του σιδήρου αποθηκεύεται στους ιστούς με τη μορφή δεσμευτικών συμπλόκων πρωτεϊνών, όπως η φεριτίνη και η αιμοσιδηρίνη. Το επίπεδο φεριτίνης στο αίμα, υπό φυσιολογικές συνθήκες αντιστοιχεί στα ολικά αποθέματα σιδήρου του σώματος. Καθώς τα αποθέματα σιδήρου εξαντλούνται, η φεριτίνη μειώνεται. Σε περιπτώσεις φλεγμονής, εκλύονται φλεγμονώδεις παράγοντες (π.χ. κυτταροκίνες), οι οποίες δρουν στον κύκλο του σιδήρου, με αποτέλεσμα την αύξηση της φεριτίνης και τη μείωση του σιδήρου.

Η ύπαρξη χαμηλών επιπέδων σιδήρου στον οργανισμό, αποκαλείται ιατρικώς σιδηροπενία. Όταν ο κύκλος φυσιολογική πρόσληψη σιδήρου – ομαλή διάθεση σιδήρου - φυσιολογική απώλεια σιδήρου διαταράσσεται, η παθολογική κατάσταση της σιδηροπενίας στο ανθρώπινο σώμα εμφανίζεται. Στην περίπτωση αυτή, η φεριτίνη, που αποτελεί μέτρο των σιδηραποθηκών του σώματος μειώνεται, ενώ στην απλή γενική αίματος εμφανίζεται πτώση του αιματοκρίτη. Διακρίνουμε:



Α. Σιδηροπενία λόγω ανεπαρκούς πρόσληψης σιδήρου



Η κακή διατροφή, που χαρακτηρίζεται από ανεπαρκή πρόσληψη τροφίμων πλούσιων σε σίδηρο (π.χ. κόκκινο κρέας, αυγά, φακές, σπανάκι, κουνουπίδι, ελιές) αποτελεί την βασική αιτία σιδηροπενίας λόγω ανεπαρκούς πρόσληψης. Σε καταστάσεις αυξημένων αναγκών (π.χ. κύηση, θηλασμός) οι διατροφικές ανάγκες αυξάνονται.



Β. Σιδηροπενία λόγω διαταραχής της διάθεσης σιδήρου στον οργανισμό



Χαρακτηριστικά παραδείγματα νοσημάτων είναι νοσήματα του γαστρεντερικού με κακή απορρόφηση και οι φλεγμονές. Επίσης παράγοντες καθημερινότητας, όπως το stress, η αϋπνία προκαλούν διαταραχή στην διάθεση του σιδήρου και πτώση των επιπέδων του.



Γ. Σιδηροπενία λόγω αυξημένης απώλειας σιδήρου



Χαρακτηριστικά νοσήματα της κατηγορίας είναι γυναικολογικές παθήσεις και ορμονικές διαταραχές, που προκαλούν αυξημένη ποσότητα περιόδου, οι αιμορραγίες, ορισμένα αιμολυτικά σύνδρομα.



Αρκετές φορές ευρέως χρησιμοποιούμενα φάρμακα, όπως τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη, προκαλούν σιδηροπενία.



Όταν είναι μικρού βαθμού, η σιδηροπενία μπορεί να μην έχει συμπτώματα. Προοδευτικά, συμπτώματα όπως διαταραχές συγκέντρωσης, αδυναμία στα πόδια, μειωμένη ικανότητα μνήμης, ατονία, ζάλη, εύκολη κόπωση, δύσπνοια, αίσθημα ταχυκαρδίας, απώλεια αντοχής, λιποθυμία, εμφανίζονται. Η πτώση σιδήρου προκαλεί αλλοιώσεις από το δέρμα, τα νύχια και τα μαλλιά, όπως εύκολη ρυτίδωση, αύξηση ευθραυστότητας μαλλιών και νυχιών. Σε σοβαρή σιδηροπενία αναπτύσσονται σχισμές στις γωνίες του στόματος, διαστροφή συμπεριφοράς, κοιλονυχία, νευρολογικά σύνδρομα. Χαμηλά ερυθρά και χαμηλός αιματοκρίτης εμφανίζονται. Νοσήματα που συνοδεύονται από πολυερυθραιμία μπορεί να προκαλέσουν πτώση της φεριτίνης, λόγω υψηλής κατανάλωσης σιδήρου (π.χ. σπάνια καρκινώματα που παράγουν ερυθροποιητίνη) και υψηλό αιματοκρίτη.

Η σιδηροπενία είναι το πιο κοινό νόσημα που προκαλεί χαμηλά ερυθρά αιμοσφαίρια, χαμηλό αιματοκρίτη, ατονία, αδυναμία στα πόδια, εύκολη κόπωση.



Κατά την διερεύνηση της σιδηροπενίας, στοιχεία από το ιστορικό που αφορούν την ηλικία, την διατροφή, την χρήση φαρμάκων, το οικογενειακό ιστορικό, την έκθεση σε τοξικές ουσίες, το κάπνισμα, τις συνήθειες του εντέρου, το χρώμα των ούρων και των κοπράνων είναι πολύ σημαντικά. Τα στοιχεία αυτά σε συνδυασμό με τα αντικειμενικά ευρήματα της ιατρικής εξέτασης είναι σημαντικά για την παραγγελία των εργαστηριακών εξετάσεων που απαιτούνται, την εντόπιση του αιτίου της σιδηροπενίας και τη σωστή αποκατάστασή της.



Σήμερα υπάρχει αποτελεσματική θεραπεία. Η άρση του αιτίου που προκαλεί τη σιδηροπενία είναι πολύ σημαντική.



Δρ. Αναστασία Μοσχοβάκη

Ιατρός Ειδική Παθολόγος

Φραγκοπούλου 10, Κηφισιά

24ωρη γραμματεία νοσοκομειακά περιστατικά:2106252770

E mail: amoschovaki@yahoo.gr.



Ιστοσελίδες ενημέρωσης του ιατρείου για θέματα Παθολογίας:

http://twitter.com/amoschovaki H ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΣΤΟ TWITTER

http://anastasiamoschovaki1.blogspot.com ΘΕΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ

http://worlddiseasedays.blogspot.com ΠΑΓΚΟΣΜΙΕΣ ΗΜΕΡΕΣ ΥΓΕΙΑΣ http://frequentmedicaldisorders.blogspot.com FREQUENT MEDICAL DISORDERS (αγγλόφωνο)

http://infectiousdiseaseissues.blogspot.com ΠΥΡΕΤΟΣ – ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ

http://highglucose.blogspot.com ΔΙΑΒΗΤΗΣ

http://systemichypertension.blogspot.com ΥΨΗΛΗ ΠΙΕΣΗ

http://alternativemedicinehellenicblog.blogspot.com ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ

http://cholesterolandtriglycerides.blogspot.com ΧΟΛΗΣΤΕΡΙΝΗ - ΤΡΙΓΛΥΚΕΡΙΔΙΑ

http://internationaltravelmedicine.blogspot.com ΤΑΞΙΔΙΑ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ

http://novelswineinfluenza.blogspot.com ΝΕΑ ΓΡΙΠΗ Η1Ν1